Przejdź do treści

Wielomiany — narzędzia rozkładu

Żeby sprawdzić, czy (x−a)(x - a) dzieli wielomian, nie trzeba dzielić — wystarczy podstawić aa.

Definicja

Twierdzenie Bézouta

Reszta z dzielenia W(x)W(x) przez (x−a)(x - a) jest równa W(a)W(a). W szczególności (x−a)∣W(x)(x - a) | W(x) wtedy i tylko wtedy, gdy W(a)=0W(a) = 0.
Definicja

Gdzie szukać pierwiastka

Jeżeli ułamek nieskracalny p/qp / q jest pierwiastkiem wielomianu o współczynnikach CAŁKOWITYCH, to pp dzieli wyraz wolny, a qq — współczynnik wiodący.

Po ludzku

Kandydatów na pierwiastek wymierny jest skończenie wielu i wypisuje się ich z dwóch skrajnych współczynników.

Przykłady

  1. Matura rozszerzona, maj 2021, zadanie 3 (1 pkt). Wielomian W(x)=x4+81W(x) = x^4 + 81 jest podzielny przez A. x−3x - 3 B. x+9x + 9 C.
    x2−32x+9x^2 - 3 \sqrt{2} x + 9
    D.
    x2+32x−9x^2 + 3 \sqrt{2} x - 9
  2. Dzielimy x3−4x2+x+6x^3 - 4x^2 + x + 6 przez (x−3)(x - 3). Współczynniki: 1,−4,1,61, -4, 1, 6. Mnożymy przez 33 i dodajemy:
    1;−4+3=−1;1+(−3)=−2;6+(−6)=01; \quad -4 + 3 = -1; \quad 1 + (-3) = -2; \quad 6 + (-6) = 0
    Iloraz: x2−x−2x^2 - x - 2, reszta 00.
  3. Chwyt, który rozwiązuje rozgrzewkę.
    x4+81=(x2+9)2−18x2x^4 + 81 = (x^2 + 9)^2 - 18x^2
    =(x2+9)2−(32x)2= (x^2 + 9)^2 - (3 \sqrt{2} x)^2
    =(x2−32x+9)(x2+32x+9)= (x^2 - 3 \sqrt{2} x + 9)(x^2 + 3 \sqrt{2} x + 9)
  4. Schemat. Z a2+2a=4b2+4ba^2 + 2a = 4b^2 + 4b przenosimy wszystko na lewo:
    a2−4b2+2a−4b=0a^2 - 4b^2 + 2a - 4b = 0
    (a−2b)(a+2b)+2(a−2b)=0(a - 2b)(a + 2b) + 2(a - 2b) = 0
    (a−2b)(a+2b+2)=0(a - 2b)(a + 2b + 2) = 0